← Die land

Storie · 1807–1868 · v2.0

Twee troues, vyf maande uitmekaar

In October 1807 an Oosthuizen son married a Venter at Swellendam; five months later his brother married a Strydom at Uitenhage, 242 km the other way. Neither was a single marriage - seven of eleven children of one household married into just two families, and married brothers and sisters in both. It is also why Rondabel changed hands three times inside one family network.

In Oktober 1807 is Ockert Almero Oosthuizen op Swellendam met Adriana Cecilia Venter getroud. Vyf maande later, op 6 Maart 1808, is sy ouer broer Jacobus Johannes op Uitenhage met Anna Magdalena Strijdom getroud (ark 6GL1-NRQP).

Hulle pa se huishouding het tussen die twee gestaan. Die Swellendamse opgaafrol van 1805 tel Ockert Jacobus Oosthuizen op Modderfonteyn, aan d' Olyphants Rivier, drie-en-veertig uur van die drosdy af [SRC-497]. Swellendam lê 225 km wes van daardie grond; Uitenhage lê 242 km oos. In een somer het die familie 'n seun elke kant toe gestuur, na die twee hofplekke wat 458 km uitmekaar was, en in twee huishoudings tegelyk ingetrou.

Nie een was 'n enkele huwelik nie. Albei was die eerste van 'n reeks.

Die Venters

Adriana Cecilia was een van sestien kinders van Jan Louis Venter en Johanna Jacomina Smit. Twee van haar broers en susters het met twee van syne getrou: Dina Magdalena Oosthuizen met Jan Louis Venter die jongere, en Cornelia Petronella met Petrus Jacobus Venter.

Drie Oosthuizen-kinders, drie Venter-kinders, een stel ouers aan elke kant.

Die bruid is op die pad gebore

Haar pa se eie pa is eerste dood. Die Weeskamer het op 9 April 1789 die boedel van **Pieter Venter d'oude opgeneem, en dit noem sy weduwee Martha du Plessis en agt kinders, met Jan Louis** die oudste. [SRC-581] 'n Boedel wat agt paaie loop, is die gewone rede waarom 'n Kaapse seun grond gaan soek het, en binne omtrent twee jaar was hierdie een weg.

Die registers sluit die trek aan albei kante toe. Die Venters doop nog in Oktober 1790 op die Paarl. [SRC-579] Teen 25 November 1792 is die doopvont Graaff-Reinet, en die kind daarby is Adriana Cicilia, ouders Jan Louwries Venter, Jacomina Smit. [SRC-555]

Die vrou wat in Oktober 1807 op Swellendam met 'n Oosthuizen getrou het, is dus middel-in haar eie familie se trek ooswaarts gebore, vierhonderd kilometer van waar haar ouer broers en susters gedoop is. Teen 1822 staan haar pa ingeskryf teen Middel Water in die Beaufort-rol se leenings-plaats-kolom, en haar man sou daardie plaas se ewigdurende erfpag in 1841 neem. [SRC-559] Die grond het van haar kant af gekom.

Die Strydoms

Anna Magdalena was een van negentien kinders van Daniel Jacobus Strydom en Anna Magdalena Calitz. Haar doop op die Paarl op 14 November 1790 noem albei [SRC-543], en sy is op 12 Januarie daardie jaar gebore, tien maande vroeër, wat 'n lang wag is en 'n storie op sy eie.

Nog drie van haar broers en susters het in dieselfde Oosthuizen-gesin ingetrou. Cornelis Andries is op 11 April 1813 met Johanna Machteld Petronella getroud. Roelof Adolph met Hester Maria Catharina. En Sara Maria Oosthuizen met David Jan Strydom, wat meer saak maak as die res, en die laaste afdeling van hierdie bladsy is.

Vier en vier.

Venter 15 children Oosthuizen 15 children Strydom 19 children Catharina Petronella Venter 1779 Martha Jacoba Venter 1782 Maria Catharina Venter 1783 Petrus Jacobus Venter 1785 Jacobus Daniel Venter 1786 Maria Magdalena Venter 1787 Elisabeth Johanna Venter 1789 Jan Louis Venter 1790 Adriana Cecilia Venter 1792 Hester Engela Elizabeth Venter 1793 Johanna Jacomina Venter 1795 Johannes Henricus Venter 1796 Maria Elizabeth Catharina Venter 1799 Francois Alwyn Venter 1801 Catharina Petronella Venter 1803 Susanna Elizabeth Oosthuyzen 1784 Jacobus Johannes Oosthuizen 1784 Ockert Almero Oosthuizen 1786 Dina Magdalena Oosthuizen 1787 Catherina Jacoba Oosthuizen 1790 Cornelia Petronella Oosthuizen 1791 Cornelis Andries Oosthuizen 1792 Gerrit Adriaan Oosthuijzen 1794 Pieter Marthinus Oosthuijzen 1795 Roelof Adolph Oosthuizen 1799 Susanna Johanna Oosthuizen 1801 Sara Maria Oosthuizen 1803 Daniel Jacobus Johannes Oosthuijzen 1807 Roelof Oosthuyzen Susanna Johanna Oosthuyzen Johannes Petrus Strydom 1778 Elisabeth Strydom 1780 Willem Strijdom 1782 Daniel Jacobus Strijdom 1785 Margaretha Strydom 1787 Anna Magdalena Strijdom 1790 Johanna Machteld Petronella Strydom 1792 Daniël Jacobus Johannes STRYDOM 1794 Johannes Matthys Strydom 1796 David Jan Strydom 1798 Pieter Frederik Strydom 1800 Hester Maria Catharina Strydom 1802 Jan Hendrik Strydom 1804 Jacobus Strydom 1807 Frederik Andries Strydom 1809 Martha Elisabeth Margritte Strydom 1813 Maria Elisabeth Strydom 1815 Catharina Geertruy Strydom Maria Catrina Strijdom

Elf van Ockert Jacobus se kinders het 'n huwelik wat hier aangeteken is. Sewe van die elf het met 'n Venter of 'n Strydom getrou. Nog twee het met Schoemans getrou, Gerrit Adriaan en Pieter Marthinus het Petronella Catharina en Catharina Elisabeth gevat, en of daardie twee susters was, is nie aangeteken nie, wat presies die soort gaping is wat hierdie patroon die moeite werd maak om toe te maak nog onseker. 'n Agtste band loop sywaarts: Susanna Johanna is met Jan Hendrik Botha getroud, wie se ma 'n Hester Venter was.

Waarvoor dit was

Om twee keer in 'n buurman se familie in te trou, is nie sentiment nie en was nie ongewoon nie. Op leningsplaasgrond was 'n huishouding se sekerheid ander huishoudings: hande met skeertyd, 'n span osse, iemand om borg te staan, iemand om die kinders in te neem. Die Oosthuizens het dit in 1802 die harde pad geleer, toe Marthinus Oosthuysen se agt weeskinders in een middag tussen vier buurhuise verdeel is [SRC-093].

Twee bondgenootskappe wat verdubbel en weer verdubbel is, is twee families wat nie maklik kan wegloop nie.

En die tydsberekening sê iets eenvoudiger. Ockert Jacobus is in April 1809 oorlede en sy boedel is op die plaas opgeneem deur A.A. Faure, landdros van Swellendam [SRC-092]. Albei troues val in die agtien maande daarvoor. 'n Man wat sy kinders se huwelike in sy laaste jaar reël, is 'n man wat sy sake afhandel, en die bondgenootskappe is nog vyftien jaar ná sy dood aangegaan.

Rondabel

Die rede waarom dit nie net 'n curiositeit is nie, is 'n plaas 32 km noord van die Olifants-grond.

Rondabel Nr. 124 se eerste huishouding bo twyfel is Maria Catharina Venter, daar teen 1829, en nog 'n dogter van Jan Louis Venter en Johanna Jacomina Smit, en dus Adriana Cecilia se eie suster. Haar man is op 23 Julie 1829 op die plaas oorlede en sy het met 'n merk geteken.

Die plaas het van die Venter-weduwee na die Strydoms gegaan, en op 15 April 1841 is dit aan David Jan Strydom toegeken, en hy was met Sara Maria Oosthuizen getroud.

Teen 21 Januarie 1868 is dit gehou deur Johannes Adriaan Oosthuizen, Ockert Almero se seun, saam met Stephanus Johannes Theron, wat met Ockert Almero se dogter Dina Magdalena getroud was.

Lees daardie lys af. Die man wat Rondabel in 1868 gevat het, was die neef van die vrou wat dit in 1829 gehou het, en die aangetroude neef van die man wat dit in 1841 gehou het. Elke hand waardeur die plaas oor veertig jaar gegaan het, het aan dieselfde drie ineengetroude huishoudings behoort, en die twee oordragte waarvoor hierdie geskiedenis nog nooit 'n akte gevind het nie, is juis die twee wat tussen familie beweeg het.

Dit lewer nie die aktes nie. Dit verander wel wat hulle sou sê as hulle opdaag.

Waaroor hierdie storie gaan

Bronne

Alles waarop hierdie storie rus, met 'n skakel na die oorspronklike waar een bestaan. Waar 'n verwysing onvolledig is, sê dit so: 'n onvolledige verwysing is 'n navorsingsgaping, nie 'n uitlegprobleem nie. As jou werk hier is en die erkenning verkeerd of dun is, sê asseblief en dit sal reggemaak word.

  1. MOOC8/50.47a: Pieter Venter d'oude, 9 April 1789 - the estate behind the Venter trek, and the 1786 godparents decoded Published MOOC8 transcription (TEPC/TANAP series), supplied by as text; the original images at the ark are not yet pulled - layer derivative until they areMOOC8/50.47a, Testator(s): Pieter Venter, 9 April 1789, Rhenius
  2. Paarl G3/3/4, pages 150-151: two Venter children baptised together, 22 October 1790 - the family's last Paarl appearance Paarl NG, register G3/3/4 (baptisms 1786-1799) - PROVEN BY TARGET CARD, 24 Aug 2026: 'CONT FROM ANOTHER ROLL - ROLL NUMBER 79. CAPE DUTCH REFORMED CHURCH REGISTERS - PROJECT S.AF 00532. DETAIL OF ITEM NUMBERS' listing items 4-9 as Paarl baptism registers, item 9 being G3/3/4, 1786-1799. The item assignment is by year-fit: only G3/3/4 covers 1786-1790. Film of 125 images.Register opening paginated 150-151; roll 79, project S.AF 00532
  3. Graaff-Reinet baptism register, 25 November 1792 - Adriana Cicilia, daughter of Jan Louwries Venter and Jacomina Smit Cape Archives (KAB), Dutch Reformed Church registers, Graaff-Reinet G6/3/1; filmed as roll 106 of project S-AF 00532Bladz 3, in the column headed "Den 25 November", year 1792 at the head of the opening. Filming target card: ROLL NUMBER 106, CAPE DUTCH REFORMED CHURCH REGISTERS - PROJECT S-AF 00532, DETAIL OF ITEM NUMBERS, Item 1: CONGREGATION GRAFF-REINET G6/3/1, RECORD BAPTISM, YEAR 1792-1805. FamilySearch film # 008121018; the bladz 6-7 opening is image 12 of 776. | [24 Aug 2026] PROVENANCE NOW PROVEN BY TARGET CARD: 'ROLL NUMBER 106 - CAPE DUTCH REFORMED CHURCH REGISTERS - PROJECT S.AF 00532 - item 1, GRAAFF-REINET G6/3/1, BAPTISM, 1792-1805'. The register id this project inferred from the pages is what the card states.
  4. Beaufort opgaafrol of 1822, images 462-463 - the veldcornet Christiaan Hatting's page: KLAARE STROOM at line 3 and MIDDEL WATER at line 21, in the leenings-plaats column FamilySearch, film # 008145114; Cape Province OPGAAFROLLEN (census-tax), filmed by the Genealogical Society of Utah at the Government Archives, Cape Town, project S-AF 20 B.Film # 008145114, IMAGES 462 (the household list) and 463 (the facing LEENINGS PLAATS column), of 592. Same document as SRC-558, further on. The column heading is partly legible on image 463 as 'Leenings [Plaats]' beside other column heads. Collection and year [TO VERIFY] - see SRC-558. Verwysing onvolledig: Supplied as a screenshot. The ark and film/image numbers were never captured, so the original cannot be ordered from this entry alone.

Navorsingsnotas

Written: 'Ockert 1755 children seem to marry other siblings notably venter, strydom. Lets explore this, map out the interconnections, maybe visualise, see how their paths crossed.'

THE COUNT: eleven of Ockert Jacobus OosthuizenL's children have a marriage recorded; SEVEN married a child of Jan Louis VenterL x Johanna Jacomina SmitM or of Daniel Jacobus StrydomM x Anna Magdalena CalitzM. Three Venters, four Strydoms. Two more married Schoemans whose parents are unrecorded - flagged [TO VERIFY] rather than assumed to be sisters.

THE GEOGRAPHY IS THE SPINE: the household sat on the Olifants 225 km east of Swellendam and 242 km west of Uitenhage, and married in both directions within five months. The father died in April 1809, so both weddings fall in the last eighteen months of his life.

THE FINDING THAT MADE IT WORTH A PAGE rather than a note: Maria Catharina VenterM, Rondabel's first beyond-doubt household in 1829, is ANOTHER daughter of the same Venter couple - Adriana Cecilia's sister. So Rondabel runs Venter -> Strydom (married to an Oosthuizen) -> Oosthuizen, and the two transfers the farm history has no deed for are the two that moved between relatives.

THE DIAGRAM IS GENERATED FROM THE MODEL, not drawn by hand: it reads parentage and marriages at build time, so if a marriage is corrected or a child added the drawing follows, and if somebody's parentage is withdrawn a line disappears.

*** [27 Aug 2026] RESEARCH SWEEP AND LANGUAGE PASS, v2.0. *** story_currency listed 59 uncited sources on this story's own subjects. THE ONE THAT MATTERED WAS THE VENTER SIDE, which the page carried as a list of siblings and no history at all. A new section, 'The bride was born on the road': her grandfather Pieter Venter d'oude's estate was taken on 9 April 1789 and divided among a widow and eight children (SRC-581), which is the ordinary push; the family was still baptising at Paarl in October 1790 (SRC-579) and at GRAAFF-REINET by 25 November 1792, where the child at the font is Adriana Cicilia herself (SRC-555). So the bride of the 1807 wedding was born mid-trek, four hundred kilometres from where her elder siblings were christened, and by 1822 her father is against Middel Water in the leenings-plaats column (SRC-559) - the farm her husband would take in 1841. The land came from her side, which the story had not said. Afrikaans language pass in the same edit; verify_af clean.

Die navorsing agter hierdie bladsy, apart gehou daarvan: gedateerde werksnotas, oop vrae, en wat nog nie uitgemaak is nie.