Ses-en-veertig dinge

On 27 April 1802 a clerk listed everything an old couple owned, forty-six items, and the forty-fourth is a man. Anthony van de Kaap sits between a plough and a flock of sheep. The page reads the inventory as it stands, sets it beside the ten enslaved and free-black people in the same family's own ancestry, and follows the line four generations back to a daughter baptised before her mother was freed.

Op 27 April 1802 het 'n amptenaar alles neergeskryf wat 'n ou egpaar besit het. Hulle was Jacobus Oosthuysen d'oude en Dina Carolina Brits, en die rede vir die besoek was dat een van hulle dood is. Die inventaris sê nie waar dit opgeneem is nie, behalwe ter plaatse van Pieter Cornelis Oosthuysen, by hulle seun se plek, en dit noem nie die plaas nie.

Die dokument is MOOC8/24.27, 'n inventaris wat vir die Weeskamer opgeneem is, en dit is een van die eenvoudigste dinge in hierdie hele geskiedenis. Dit lys ses-en-veertig items. Geen kommentaar, geen waardasie, geen verduideliking nie. Net 'n klerk wat ordelik deur 'n huis loop.

Die lys

Dit begin waar hierdie lyste altyd begin, by die deur en na binne toe. 'n Groot kis. 'n Wakis. Twee stoele. 'n Ou tafel. 'n Teeketel, 'n tinne teepot, 'n koperse tregter, 'n koperse tertpan, 'n braaipan, 'n rooster, twee opskeplepels, 'n vleisvurk, 'n blikkanister. Vier skottels en twaalf borde. Sewe tinne lepels, vyf staalvurke, twee bakkies. 'n Kelderfles, 'n erdekan, 'n sousbekertjie, 'n beker, 'n peperbus, 'n meelsif, een glas.

Dan die een ding in die huis wat daar was om na gekyk te word eerder as om gebruik te word: 'n kierie met silwerbeslag.

Dan die werksgoed. 'n Geweer. 'n Kapmes, 'n snymes, 'n handsaag, twee byle, 'n skaaf, 'n pik, 'n graaf, 'n uintjies-yster om uintjies in die veld mee uit te grawe. Tien ou sakke. 'n Seepvorm. Vyf ysterpotte, een daarvan stukkend. 'n Vat, 'n halwe vat, 'n halwe aam, 'n ankervaatjie.

Item drie-en-veertig is 'n ploeg met sy toebehoren.

Item vier-en-veertig is:

EEN OUDE SLAAVE JONGE, gen:d ANTHONY VAN DE KAAP

Item vyf-en-veertig is eenhonderd en veertig skape, klein sowel as groot. Item ses-en-veertig is driehonderd riksdaalders kontant. En die lys hou op.

Vier dinge in nege woorde

Nege woorde Nederlands, en elke deel daarvan is inligting.

"Van de Kaap" beteken Kaaps gebore. Hy is nie van Bengale, Malabar, Madagaskar of Angola hierheen gebring nie, soos die mense aan die hoof van hierdie familie se ander lyn. Hy is in hierdie kolonie in slawerny gebore, uit 'n ma wat reeds daarin verslaaf was.

"Oude" beteken hy was oud in 1802. As daardie woord gewone werk doen, is hy in die 1740's of vroeër gebore, wat hom omtrent sestig sou maak toe hierdie lys opgestel is, en wat sou beteken hy was sy hele lewe lank iemand se eiendom.

"Jonge" is nie 'n ouderdom nie. In die Nederlands van die Kaap was dit eenvoudig wat 'n verslaafde man genoem is, hoe oud hy ook al was. Die klerk het oud en jong in dieselfde uitdrukking geskryf sonder om dit raak te sien, want die uitdrukking was standaard.

"Anthony" is 'n naam wat aan hom gegee is, nie een wat hy gekies het nie, en dit is die enigste deel van hom wat die papier gehou het.

Daar is geen ouderdom nie, geen geboorteplek behalwe "die Kaap" nie, geen familie, geen werk, geen prys nie. Die inventaris teken glad geen waardes aan nie, nie vir die ploeg nie, nie vir die skape nie, nie vir hom nie, en hierdie dokument kan ons dus nie eens sê wat hy gereken is om werd te wees nie. Wat dit ons wel sê, is waar hy in die volgorde geplaas is: ná die ploeg en voor die skape, in daardie deel van die lys waar die boedel se werkende bates getel is.

Hoekom hierdie bladsy bestaan

Daar is 'n ander helfte hiervan. Nege van Frans se eie direkte voorouers was slawe of vryswartes aan die Kaap, in die negende tot dertiende geslag. Daardie afkoms rus op 'n familieboom en nog nie op die Kaapse rekords nie.

Albei feite is tegelyk waar, en daar is 'n verskil tussen hulle wat die moeite werd is om duidelik te stel. Die afkoms word op 'n familieboom gehou en is as voorlopig gemerk, wagtend dat die Kaapse rekords gelees word. Die besit staan op 'n getranskribeerde argiefdokument met 'n verwysingsnommer. Sover die rekords hier versamel strek, is die bes gestaafde feit oor slawerny in hierdie familie die een waarin die familie die eienaars was.

Dit is nie 'n gemaklike sin nie en dit is ook nie bedoel om 'n dramatiese een te wees nie. Dit is wat die papier sê.

Vier geslagte, en dieselfde instelling aan albei kante

Die twee feite staan nie bloot langs mekaar nie. Hulle kom in een persoon bymekaar, en sy word bo-aan hierdie einste inventaris genoem.

Dina Carolina Brits is die weduwee wie se boedel dit is. Haar ma se ma se ma was Catharina van Malabar, wat die Kaap in 1662 uit Indië bereik het, in 1673 as 'n ses-en-dertigjarige gedoop is, en êrens voor haar huwelik in Maart 1676 vrygestel is. Catharina se dogter Cornelia is in November 1674 gedoop, wat wil sê voordat haar ma vrygestel is. Cornelia is dus besit gebore, en as klein kind saam met haar ma vrygemaak. Cornelia se dogter Catharina Bastijaans Pyl is Dina Carolina Brits se ma.

Vier geslagte, en honderd agt-en-twintig jaar, skei die kind wat in slawerny gebore is van die weduwee wie se roerende boedel 'n man insluit wat daarin gehou word.

Dit is die vorm van die ding, en dit los nie in 'n uitspraak op nie. Dit is nie ons keuses om van hier af te maak nie. 'n Vrou in 1802 in die Karoo het nie die wêreld geërf wat ons geërf het nie, of die argumente wat ons sedertdien gehad het nie, en om haar te lees asof sy dit wel gehad het, is nie eerlikheid nie, dit is 'n manier om onsself gemaklik te maak. Wat die rekord wel dra, is nouer en swaarder: dat hierdie familie binne vier geslagte aan albei kante van dieselfde instelling was, dat die papierspoor beter is oor die besit as oor die besit-word, en dat die rede daarvoor self deel is van wat gebeur het. Boedels is geïnventariseer. Mense nie.

Die Helderberg-afkoms hierbo kom uit 'n gepubliseerde artikel oor daardie distrik se wynplase, wat Catharina van Malabar se familie deur die Kaapse hof- en kerkrekords volg sonder enige idee dat die lyn tot in die Karoo aanloop ([SRC-295]). Elke datum in hierdie afdeling is nog onseker teen die oorspronklikes; die vrystelling is die een wat die meeste saak maak, en dit is die een om te bestel.

Anthony van de Kaap staan hier aangeteken as 'n persoon, PER-000307, en nie as 'n reël in 'n meubellys nie, want dit is wat hy was.

Hy het geen FamilySearch-nommer nie, en dit is nie 'n oorsig nie. Hy het geen doop, geen huwelik, geen sterfte en geen afkoms wat enige plek opgeteken is wat van hier af bereikbaar is nie. Hy verskyn een keer, in iemand anders se boedel, in die jaar waarin die huishouding opgebreek is. Die enigste rekords wat hom kan hou, is die Kaapse slaweregisters en die oordrag- en waardasierolle, en niemand het nog gaan kyk nie.

Die afwesigheid is die punt, en dit behoort so gelees te word. Almal anders op hierdie bladsy kan gevolg word. Hy nie.

Die ander kant daarvan

Dit is die slawe en vryswartes onder Frans se eie direkte voorouers, met hulle nommers, want 'n naam sonder een is 'n aanspraak wat nie nagegaan kan word nie. Een reël is deurgehaal: daardie afkoms is weerlê, en sy word in die tabel gehou sodat die regstelling sigbaar is.

Hulle kom by nege verskillende derde oupagrootjies by die familie in, en net een van hulle, Catharina van Malabar, kom met die Oosthuizen-lyn af. Die ander nege kom deur Mocke, Basson, Zeederberg, Snyman, Reyneke, van Oosterzee, Smuts, Duminy en Zulch in. Dit is die helfte wat die plaaspapiere nooit sou wys nie.

Drie dinge wat daardie tabel hardop sê.

Catharina van Palliacatta is een van die drie matriarge wat hierdie geskiedenis se eie konvensies noem en onderneem om met akkuraatheid en respek te hanteer. Palliacatta is Pulicat, aan die Coromandel-kus.

Die Maria van Bengale van geslag 12 het doelbewus geen ry nie. Die familieboom hou twee vroue van daardie naam wat omstreeks 1660 gebore is, en niks onderskei hulle nie. Om vir haar 'n ry te gee sou beteken om op geen bewys tussen twee rekords te kies, en sy bly dus 'n reël in die tabel en 'n oop vraag.

Elf van die twaalf dra geen FamilySearch-nommer nie. Net Catharina van Malabar kan deur een bereik word. Dit is die grootste identifikasiegaping hier, en dit lê presies op die mense met die minste vermoë om gevind te word, wat nie toeval is nie en dieselfde feit is waarmee hierdie bladsy begin het, van die ander kant af gesien.

Die res van dieselfde dokument

Twee ander dinge staan in hierdie inventaris en hulle hoort op hierdie bladsy eerder as op 'n aparte een, want dit is dieselfde huishouding op dieselfde dag.

Die egpaar het geen plaas gehad nie. Die inventaris is ter plaatse van Pieter Cornelis Oosthuysen opgeneem, by hulle seun se plek. Aan die einde van hulle lewens het hulle by 'n kind gewoon.

En hulle was die bank. Die hele roerende boedel kom op Rd 1,382:5 te staan, en Rd 1,082:5 daarvan was geld wat hulle eie kinders geskuld het, meer as drie kwart van wat hulle gehad het, en meer as drie keer die kontant in die huis. Agt skulde: sewe lewende kinders, en die boedel van 'n seun wat reeds dood was, deur die Weeskamer geadministreer. Die grootste, Rd 350, was deur Pieter Cornelis geskuld, die seun by wie hulle gewoon het. 'n Geslag voordat enige leningsinstelling die grens bereik het, is 'n ou egpaar se spaargeld as skulde binne hulle eie familie gehou, en die boedel moes dit invorder.

Dieselfde dokument plaas dan agt weeskleinkinders uit, elkeen genoem saam met die huishouding waarin hulle geplaas is.

So: ses-en-veertig dinge, 'n man onder hulle, Rd 1,082:5 wat binne die familie geskuld word, agt weeskinders geplaas. Een vel papier op een Aprildag, en die meeste van wat hierdie familie in 1802 was.

Bron: [SRC-093], MOOC8/24.27, Meester van die Weeskamer, opgeneem 27 April 1802 deur A. v. Kerveld met Sekretaris A. Stockenstrom; die opgawe gegee deur Pieter Cornelis Oosthuysen Jacobsz. Volledige transkripsie by sources/inventories/MOOC8-24-27-oosthuysen-brits-1802.md.

Waaroor hierdie storie gaan

• about Anthony van de Kaap
• about Jacobus Oosthuizen (b.1722)
• about Dina Carolina Britz

Bronne

Alles waarop hierdie storie rus, met 'n skakel na die oorspronklike waar een bestaan. Waar 'n verwysing onvolledig is, sê dit so: 'n onvolledige verwysing is 'n navorsingsgaping, nie 'n uitlegprobleem nie. As jou werk hier is en die erkenning verkeerd of dun is, sê asseblief en dit sal reggemaak word.

1. Boedelinventaris, akte MOOC8/24.27, 27 April 1802 Cape Archives (KAB), Master of the Orphan Chamber; transcription published by TANAP / Globalise (Huygens KNAW)MOOC8/24.27, {18020427}sien dit aanlyn →

Navorsingsnotas

Die navorsing agter hierdie bladsy, apart gehou daarvan: gedateerde werksnotas, oop vrae, en wat nog nie uitgemaak is nie.