Twee Malherbe-broers skryf aan hulle suster voor hulle oorlog toe gaan, 5 Oktober 1899

Op 5 Oktober 1899 skryf twee Malherbe-broers apart aan dieselfde suster, ses dae voor die oorlog begin. Jan sneuwel op Spioenkop, Izak op Pietersheuwel vyf weke later, en hulle suster is die rede waarom albei briewe nog bestaan

On the evening of 5 October 1899, in Pretoria, two Malherbe brothers wrote separately to the same sister, six days before the war began. Both letters survive. Jan was killed at Spioenkop on 24 January 1900 and Izak at Pietersheuwel on 27 February. Their youngest brother Pieter wrote the day down thirty-seven years later, to argue with a book. Their sister Johanna had come home from the Huguenot Seminary with a teaching testimonial four years earlier, and she is the reason the papers are here.

Op die aand van 5 Oktober 1899 het twee broers in Pretoria elk afsonderlik gaan sit en aan dieselfde suster geskryf. Albei briewe het behoue gebly. Albei mans was binne vyf maande dood.

Hulle was seuns van Hendrik Lodewyk Malherbe van Tulbagh. Hulle het noord getrek soos baie Kaapse mans voor hulle, na die kantore en die myne van 'n republiek wat nie die kolonie was waarin hulle gebore is nie. Daar was vier broers. Isaak Johannes, tuis Izak en vir die ander Boetie, was die oudste en het in Johannesburg gewoon. Johannes Barnard, Jan, het in Kerkstraat, Pretoria, gewoon. So ook Hendrik Lodewyk, Hennie. Die jongste, Petrus Jacobus, Pieter, was 'n jong prokureur op Boksburg en 'n vennoot van generaal Beyers.

Ses dae ná hulle geskryf het, het die oorlog begin.

Wat Jan geskryf het

Hy begin deur te verduidelik waarom hy aan 'n suster skryf en nie aan sy ouers nie. Sy brief is in Engels, met Afrikaans wat deurloop, en staan hier soos hy dit geskryf het:

I feel aardig to write to father and mother. I have to say that Boeti and myself go to the front tomorrow (we have been putting our affairs in order all the evening) and they will feel it so very much.

Dan die praktiese reëlings van 'n man wat 'n huishouding verlaat. Boetie het sy gesin oorgebring, hulle het ses maande se voorrade ingeslaan, en the two wives must try to get along together. Hennie het Saterdag vertrek. Piet sou daardie dag ry. Hulle sou almal by Volksrust bymekaarkom.

Hy het 'n kort oorlog verwag, en was daaroor verkeerd op die manier waarop feitlik almal daaroor verkeerd was:

I don't think the war will last 6 months, because the Colony will soon be involved, and the European Powers are bound to intervene. If they don't, we shall at any rate give a good account of ourselves and we stand a better chance of winning than of losing.

Dan draai die brief, en hou op om oor die oorlog te gaan.

My wife keeps up bravely and only seldom breaks down, while my two little children are innocently jolly; it will be a terrible wrench to part from them all.

I have made provision that in case I don't come back your £50 will be handed to you. Further I enclose a money order for £5 for you sussies to buy a remembrancer in case I fall. Thanks so very much to you all for what you did for me in my youth - mother especially for seeing that we were well schooled. For all the pain I caused her I grieve, and crave forgiveness.

Sy jongste is die Sondag tevore Julie gedoop. Hy wou sy ma se naam gee en sy vrou wou nie, want 'n kind het reeds met daardie naam gesterf; mother will not take it amiss. Hy sluit af:

Goodbye my sweet sisters all and father & mother don't weep about us now - we are quite sanguine of seeing you all again, and at no distant date.

Wat Izak geskryf het

Korter, en in twee tale, soos mense werklik geskryf het:

Dis waar 'n mens het so baja om jou oor te bekommer dat jy nie jou gedagte kan bepaal by een saak kan bepaal.

Hy is ongeduldig eerder as bang. Hy wil nie na die grens gestuur word om daar te lê en niks doen nie; as dit hiertoe gekom het, sien hy dit liewer klaargemaak. Hy het geld gestuur vir die kinders se kos en losies omdat hy niks uit die veld sal kan stuur nie. En dan, in een sin, in die middel van 'n paragraaf oor gerugte:

Nou ja, should I be killed you must look well after Issie & Annie because I don't want Nellie to be bothered with the children.

Goodbye give my love to all at home.

Die datums wat hulle ma neergeskryf het

Onderaan Jan se brief het iemand in blou ink, in 'n veel latere hand, twee reëls uit 'n verjaarsdagboekie oorgeskryf:

In mammie se verjaarsdagboekie is die volgende datums gemerk: Jan. 24, 1900. Jan killed at Tugela. Feb. 27, 1900. Boetie killed.

Albei datums staan so in die register, op die dag af. Jan is op 24 Januarie 1900 by Spioenkop gesneuwel, sewe-en-dertig dae nadat die brief Tulbagh bereik het, en Izak op 27 Februarie by Pietersheuwel, vyf weke ná sy broer. 'n Verjaarsdagboekie is waar 'n familie die datums hou wat dit wil onthou, en hulle ma het hierdie twee daarin gehou.

Pieter, sewe-en-dertig jaar later

In Januarie 1937 lees die jongste broer, teen daardie tyd vyf-en-sestig en woonagtig op Plumstead, 'n boek met die naam Slechtkamp van Spioenkop en gaan sit om daarmee te stry. Die brief beslaan twee getikte velle en begin met 'n waarskuwing wat met die hand bo-oor geskryf is: Moenie skrik vir die lang brief nie !!!

Die meeste daarvan is regstelling. Die Boeremag by Spioenkop was nie driehonderd Vryheid-manne nie, sê hy, maar byna 'n duisend. Sy eie Pretoriase kontingent het van die Ladysmith-beleg af opgekom en die Tugela die aand voor die slag bereik. Hy onthou hoe die bevel gekom het:

die Engelse is op Spioenkop en julle moet hulle gaan afhaal!

Hy onthou die klim, and what a climb it was, en 'n hele dag se gevegte. Hy onthou dat toe 170 Britse soldate met hulle hande in die lug opstaan, die Boere ook opgestaan het. Hy het verwag hulle sou deur manne wat nie oorgegee het nie, afgeskiet word:

so I stoof up, shouted and signalled with my hands to the boers to keep down, which they did - evidently taking me for an officer. I then went forward, conducted the 170 prisoners back behind our front line.

Hy is dadelik versigtig om nie te laat klink asof dit iets was nie:

It was not the only time either that I acted the part of an officer that day!!! and Heaven knows I am not agressive or disposed to be heroic - one gets callous and do things mechanically.

Dan, sonder om sy stem te verhef, skryf hy die twee sinne wat die hele brief dra. Die eerste is wat hy aan die einde van daardie dag gedoen het:

towards evening helped to carry Jan's body down; then into the saddle again and riding throughout the night and next day escorting the prisoners to Elandsfontein Station. That night at Elandsfontein Station I was so deadbeat that I fell asleep while sitting at an improvised table at supper!

Die tweede is wat hy onder aan die berg gedoen het:

One grew callous, one's senses got hardened. I remember after the fight when I got to the foot of the mountain I started on the bread in my saddlebags with my hands covered with Jan's blood.

Hy onthou ook dat hy op pad op verby 'n sterwende man gestap het met 'n seuntjie van omtrent veertien wat oor hom buk en bitterlik huil. Waarskynlik sy seun, skryf Pieter: probably his son. Waarom die kind hoegenaamd in die vuurlyn toegelaat is, weet hy nie. Op die tweede vel, in die nuwe jaar, by 'n lessenaar, skryf hy:

Now that in normal conditions I write this down it almost brings tears into my eyes, but I have no recollection of being unduly affected at the time. I was no volunteer; we had our orders from superior officers.

Dan verskoon hy hom oor die lengte, sê dit is te warm om in die tuin te werk, belowe om die volgende week die rente te stuur, en teken Pieter. Hy is agtien maande later oorlede.

Wat die koerant byvoeg

'n Uitknipsel wat saam met die briewe gehou is, Malherbes in Vryheidstryd [SRC-447], is geskryf deur dr. W. A. Malherbe, wat homself in die laaste reël die jongste seun van Izak noem. Dit plaas die vier broers in 'n eenheid. Tussen tien en vyftien Pretorianers wat op die slagveld bekend gestaan het as die korporaalskap van Izak Malherbe, omdat die oudste broer die man was vir wie die ander sou volg. Wanneer daar om vrywilligers gevra is, sou Izak opstaan en sê Kêrels, ek is gereed om te gaan, en sy manskappe het saam met hom opgestaan. Een van hulle was Deneys Reitz, wat met hoë lof oor Izak in Commando geskryf het.

Dit vul in wat die briewe nie kon nie. Izak het Jan se lyk na Pretoria teruggebring, waar hy naby die heldeakker in die Ou Kerkhof lê. Izak is toe Johannesburg toe om sy vrou en sy twee seuns van dertien en veertien te groet, is onmiddellik terug Natal toe, en is 'n maand later gesneuwel; sy graf is in die loopgrawe van Pietersheuwel. Hennie en Pieter het die oorlog as krygsgevangenes op Groenpunt buite Kaapstad geëindig.

Die foto daarby wys tien manne van die kommando op 'n bult, genommer soos 'n skoolgroep. Drie van die broers word in die onderskrif genoem.

Hulle suster

Die briewe is aan Sus Mimm en aan Minni gerig, en dié van 1937 aan Bettie. Daar was deur dit alles susters tuis, en een van hulle is waarom die papiere suid gekom het.

Johanna Fredricka Malherbe is op 31 Mei 1875 op Tulbagh gebore en was vier-en-twintig in die Oktober toe haar broers uitgery het. Vier jaar tevore het sy van die Hugenote-Seminarie op Wellington af huis toe gekom met 'n getuigskrif in haar hand, onderteken deur die hoof, Abbie Park Ferguson, in Maart 1896, wat twee jaar daar sertifiseer en haar heartily as a teacher, believing that she will be successful in her work aanbeveel.

Toe het 1900 twee van haar broers gevat, vyf weke uitmekaar. Haar vader is op 3 Januarie 1901 oorlede. In Mei 1903 is sy met Almero Jacobus Hitge Oosthuizen getroud en het sy na die Koup gekom, en sy is Frans se oumagrootjie. Die foto van haar op hoë ouderdom, wit hare in skerp son, is tagtig jaar ná die aand toe haar broers gesit en skryf het.

Wat hierdie papiere is, en nie is nie

Dit is briewe wat gehou is deur die mense aan wie hulle geskryf is, en aangegee is. Alles wat hier aangehaal word, is van die velle self oorgeskryf, en die volledige transkripsies staan by SRC-444, SRC-445 en SRC-446.

Twee dinge is nie vasgestel nie. Die koerantuitknipsel dra geen bladnaam en geen datum nie, so watter koerant Malherbes in Vryheidstryd gedruk het, en wanneer, is onbekend. nog onseker En die getuigskrif noem net Miss Johanna Malherbe, dus berus die uitkenning daarop dat die familie dit saam met alles anders gehou het. [FAMILY]

Dit is ook 'n bladsy oor mense wat nie in die Koup was nie. Die vier broers was Transvalers teen die tyd dat die oorlog hulle bereik het, en hulle oorlog is nie hierdie distrik s'n nie. Dit staan hier omdat hulle suster hierheen gekom het, en omdat twee mans wat op dieselfde aand, in dieselfde dorp, aan dieselfde suster huis toe skryf, die soort ding is wat 'n familie honderd-sewe-en-twintig jaar lank hou en dan in 'n lêer oorhandig.

Waaroor hierdie storie gaan

• about Johannes Barnard Malherbe
• about Isaak Johannes Malherbe
• about Petrus Jacobus Malherbe (b.1871)
• about Johanna Fredricka Malherbe

Bronne

Alles waarop hierdie storie rus, met 'n skakel na die oorspronklike waar een bestaan. Waar 'n verwysing onvolledig is, sê dit so: 'n onvolledige verwysing is 'n navorsingsgaping, nie 'n uitlegprobleem nie. As jou werk hier is en die erkenning verkeerd of dun is, sê asseblief en dit sal reggemaak word.

1. Letter of Johannes Barnard "Jan" Malherbe, Pretoria, 5 October 1899, to his sister, the night before he left for the front Family papers, held by Frans OosthuizenTyped transcript on one leaf, headed "Pta. 5.10.99", opening "My dear Sus Mimm" and signed "Jan". A later hand has added a note in blue ink at the foot.
2. Letter of Isaak Johannes "Izak" Malherbe, Pretoria, 5 October 1899, to his sister Minnie Family papers, held by Frans OosthuizenTyped transcript on one leaf, headed "Pretoria. 5/10/99", opening "My dear Minni" and signed "Izak". Pencil corrections in a later hand give "Mimmi", "Issie's", "Annie" and "others".
3. Letter of Petrus Jacobus "Pieter" Malherbe, Plumstead, 2 January 1937, on the battle of Spioenkop Family papers, held by Frans OosthuizenTyped, two leaves, headed "Ashbury Rd., Plumstead. 2 Jan. 1937.", opening "My dear Bettie" and signed "Pieter". A manuscript line at the head reads "Moenie skrik vir die lang brief nie !!!"
4. "Malherbes in Vryheidstryd", by dr. W. A. Malherbe Newspaper clipping, family papers, held by Frans OosthuizenUndated cutting, one column and a captioned photograph. The author names himself as the youngest son of Izak Malherbe. Publication and date NOT ESTABLISHED. [TO VERIFY]
5. Testimonial for Miss Johanna Malherbe from the Principal of the Huguenot Seminary, Wellington, March 1896 Family papers, held by Frans OosthuizenOne typed leaf, signed in ink "A. P. Ferguson", dated Wellington, March 1896.

Foto's

Navorsingsnotas

Die navorsing agter hierdie bladsy, apart gehou daarvan: gedateerde werksnotas, oop vrae, en wat nog nie uitgemaak is nie.