Boedelinventaris, akte MOOC8/64.12a, 2 Mei 1818

Inventaris en taksasie · opgeneem by die Weeskamer, Kaapstad, 2 Mei 1818

Inventaris mitsgaders tauxatie van alle zodanige goederen als er ab intestato met er dood zyn ontruimd ende nagelaten door den burger Ignatius Michael du Plessies ten voordeele zyner overgebleven weduwe Aletta Elisabeth Dorothea van Heerden ter eenre en hunne bij den anderen in huwelyk verwekte drie minderjarige kinderen, met namen

1) Elisabeth Jacomina oud 4 2) Catharina Maria oud 2 jaren en 3) Aletta Elisabeth Dorothea du Plessies oud 10 maanden

Anders as die ander inventarisse in hierdie gids, is hierdie een getakseer — elke reël dra 'n riksdaalderbedrag. Dit is daarom die beste enkele blik wat ons het op wat 'n Tarka-leningsplaas in 1818 werd was.

---

Goedere, met taksasie

Die wa word op 325 riksdaalders getakseer — byna twee derdes van die hele plaas se opstal. Twee gewere is twee keer 'n bed werd. Dit is die ware ekonomie van die grens: vervoer en verdediging, en byna niks anders nie.

Beestiaal — vee, met taksasie

Skape word op presies 1 riksdaalder elk getakseer, bokke op driekwart, osse op 20, ryperde op 30.

Crediten des boedels — tegoede

Lasten des boedels — skulde

Die helfte van Rondabel is by die weduwee se skoonmoeder, Catharina Botha, weduwee van Jan du Plessis, gekoop — en dit was nie betaal nie. Die 500 riksdaalders aan die batekant en die 500 aan die skuldkant is dieselfde transaksie. Die ander helfte van die plaas was vermoedelik nog hare.

---

Slotformule

Aldus ginventariseerd en getauxeerd ter Weeskamer aan de Kaap de Goede Hoop op den 2 May 1818 ende zulks op het op en aangeven van de in den hoofde deezes gem: weduwe …

Als gecomm: Weesm: A:V: Bergh, A: v: Breda Voor den opgaaf: Aletta Elizabeth Doorthea van Heerden, weduwe du Pliesis Mij present: G:A: Watermeijer, E:C:

Let op die weduwee se eie spelling van haar getroude van — du Pliesis.

---

Wat hierdie rekord vasstel

1. **Rondabel (PAR-000009) was in 1818 'n leningsplaats — 'n leningsplaas** — drie-en-twintig jaar voordat dit op 15 April 1841 in kwitrent toegeken is. Dit is bewoon, verbeter, gekoop en verkoop as eiendom lank voordat die Kroon enige titel daarin erken het.
2. **Wat werklik besit is, was die *opstal*** — die verbeterings, nie die grond nie. Dít is waarom die plaas in die helfte tussen 'n skoonmoeder en 'n seun se weduwee verdeel kan word.
3. 'n Maatstaf van 1818-waardes waarteen die 1823- en 1826-Rondabel-inventarisse in hierdie gids gelees kan word.
4. Dit is by die Weeskamer in Kaapstad opgeneem, nie op die plaas nie — die weduwee, of haar verklaring, het gereis.

---

Gelias 29 Julie 2026. Transkripsie © Cape Town Archives Repository; publikasie slegs toegelaat met die bewaarplek en verwysingsnommer genoem, soos hierbo gedoen.

Die aanhalings staan in die klerk se eie Nederlands. 'n Afrikaanse leser kan dit lees, en 'n hervertaling sou die register en die spelling van 1818 wegvat.