Boedelinventaris, 11 Maart 1830

Inventaris · opgeneem op die plek Spreeuwfontein, 11 Maart 1830

---

⚠ Waarskuwing — dit is waarskynlik nie ons Spreeufontein nie

Hierdie inventaris het maande lank in die gids gelê, gemerk net "nog onseker not yet transcribed", en die plaasnaam is 'n slaggat.

Die Winterveld-veldkornetskap van Graaff-Reinet het ver noordoos gelê, na die Kompasberg se kant toe. Teen 1830 was die Prins Albert-wêreld reeds twaalf jaar lank in die Beaufort-Wes-distrik, so 'n plaas van ons kon in daardie jaar nie as Graaff-Reinet beskryf word nie. Op die oog van die rekord is dit twee verskillende plase met dieselfde naam, en die vanne daarin — Jacobsz, Faber, van Nieuwkerk, Viljoen, Lubbe, Erasmus, Koekemoer — is ook nie ons s'n nie.

Dit word in die versameling gehou omdat dit 'n uitstekende beeld is van 'n binnelandse plaashuishouding in 1830, en omdat die byna-fout self die moeite werd is om aan te teken. Dit is presies die naamgenoot-mislukking wat die projek se staande reël oor plekdata moet vang.

---

Die rekord self

Teen 1830 het die Weeskamer in Engels gewerk, en hierdie inventaris is deurgaans in Engels — een van die duidelikste merkers in die hele gids van die verengelsing van die Kaapse administrasie ná 1828. Die aanhalings hieronder staan daarom in Engels: dit is wat op die papier staan.

Inventory of all such good and effects as have been possessed in communion by the late Johannes Jacobsz Pietson born in this Colony died on the 4 December 1829 aged 78 years at the place Spreeuwfontein situated in the fieldcornetcy Winterveld district of Graaff Reinet and surviving widow Johanna Maria Faber ab intestato

Meubels en huisraad

four tables · seven chairs · one canope · four chists · four buckets · three halfaums · one anchor · two tubs · two watercasks · four small tubs · one writing desk · three foot stools · three stoves · one small bellow · two bedsteads · two beds, seven pillows and blankets · one mill

Kombuis en tafel

three kittles · two chafing dishes · three candle sticks · one snuffer · one tea urn · one koffy pot · five small racks · few camsters · one saltcellar · one pepper box · two sugar camsters · two small tea pots · one coffee mill · one mortar · two frying pans · one iron · two saucepots · eight tin dishes · three earthen dishes · four tin plates · twenty four earthen plates · six cups and saucers · four basins · two jugs · two earthen milkpots · twelve spoons · twelve forks · one case with six bottles · four bottles · five earthen jars · one tin jar · one wooden box · six ironpots · one soappot · one sieve · one large spoon and fork · two teapots · one slate · two pair of scissors · one wine glass · two tumblers · two porcelaine pots · one kist · two tea trays · one sauce pipe · one small chist

Gereedskap

sundry tools · one stock and sett of bitts · three hatchets · two chissels · one saw · one vice · two large bitts · two spades · two pick axes · one iron trap · one plough · one drawing knife · one lanthorn · two hammers · sundry old iron · some waggon wood

Boeke — die enigste biblioteek in die gids

one Bible · one sermon boek · two prayers books · two hymn books · one book /shuters/

Ses boeke, as bates gelys. Vergelyk die drie Tarka-inventarisse in hierdie versameling, waar nie 'n enkele boek voorkom nie.

Vervoer, wapens, en die horlosie

five guns · two saddles and bridles · one watch · one ox waggon · one horse waggon · two harnesses · eight bitts · one gridiron

Vee

---

Tegoede — en wat hulle wys

Naalde, tabak by die pond, sweepstokke. Hierdie huishouding het 'n informele winkeltjie vir sy bure bedryf, in kwart-riksdaalder-bedrae, en die boek gehou. Skulde: onbekend.

---

Erfgename

Elf hoofde, waarvan een 'n oorlede dogter met haar eie tien kinders is, elkeen met 'n geboortedatum genoem — die volledigste erfgenaamlys in die gids.

1. Catharina Elisabeth Jacobz, getroud met Jan Anthony van Nieuwkerk
2. Anna Maria Jacobz, oorlede, wat tien kinders by Fredrik van Nieuwkerk nagelaat het: Jan Albert (g. 24 Okt 1796) · Pieter Johannes (g. 1799) · Helena Elisabeth (getroud met David Stephanus Jacobz) · Jacomina Elisabeth Jacoba (g. 29 Jul 1804) · Anna Maria Johanna (getroud met Andries van Tonderen) · Fredrik Anthony (g. 4 Aug 1806) · Guilliam Michiel (g. 1812) · Joachim Jacobus (g. 25 Aug 1815) · Catharina Elisabeth (g. 9 Jun 1816) · David Gerhardus Cornelis (g. 26 Jul 1819)
3. Joachim Jacobus Jacobz, g. 5 Maart 1781
4. Jacomina Louisa Jacobz, getroud met Johannes Hendrik Lubbe
5. Jacoba Christina Jacobz, getroud met Henning Johannes Viljoen
6. Johannes Philippus Jacobz, g. 11 April 1786
7. David Hermanus Jacobz, g. 9 November 1788
8. Johanna Christina Jacobz, getroud met Jan Viljoen Alb: son
9. Louisa Sophia Jacobz, getroud met Christoffel Johannes Jacobz David son
10. Maria Magdalena Jacobz, getroud met Albertus Viljoen Alb: son
11. Hester Elisabeth Jacoba, getroud met Andries Petrus v.d. Merwe Pietson

---

Slotformule

Thus done and inventoried at the place Spreeuwfontein situated in the field cornetcy Winterveld, district of Graaff Reinet this 11 day of March 1800 thirty according to the declaration of Johanna Maria Faber widow of the late Johannes Jacobz Pietson …

Jahanna M: Faber wedewe Jacobes As witnesses: G:J: Broekhuisen, H:P: Olivier In my presence: J: Auret, Agent

Die weduwee teken in Nederlandse klanke binne 'n Engelse dokument — wedewe vir weduwe. Die administrasie het van taal verander; sy nie.

---

Wat hierdie rekord vasstel

1. 'n Naamgenoot-plaas, en die dissipline om dit te sê. Totdat die distrik en die veldkornetskap gelees is, kon hierdie dokument stilweg aan ons Spreeufontein geheg gewees het, en dit sou die grondrekord korrupteer het.
2. Boeke, 'n skryftafel en 'n lei — geletterdheid as 'n aangetekende huishoudelike bate, op 'n manier wat geen van die Tarka-boedels wys nie.
3. 1 804 skape in 1830. Teenoor 538 (1818), 1 540 (1823) en 148 (1826) op Rondabel het die binnelandse troppe van hierdie dekade van onder tweehonderd tot byna tweeduisend op aangrensende grond geloop.
4. Handel by die pond. Die naaste winkel was dae ver, so iemand in die distrik het naalde en tabak aangehou en dit op krediet verkoop, teen 'n kwart riksdaalder op 'n slag.

---

Gelias 29 Julie 2026. Transkripsie © Cape Town Archives Repository; publikasie slegs toegelaat met die bewaarplek en verwysingsnommer genoem, soos hierbo gedoen.